EXPIRION B.V. 

Experts in Solar
Van de Woestijneheem 37

2182 WL Hillegom
T: 0252-516420
E: info@expirion.nl

​KvK-nummer: 72002492

​​

© EXPIRION B.V. 2013-2019 

Officieel gecertificeerd  en gelicentieerd als advance installer van SMA en voor installation and commissioning van opslagsystemen van TESVOLT

0252-516420

Bereikbaar tot 21:00

smartgrid een stille revolutie waarin het westland voorop loopt  

Smart grid. Illustratie Phoenix Contact

Foto: Westland Infra Netbeheer

Door Herman van den Bosch


Op veel plaatsen in de wereld is er vaak slechts een paar uur per dag elektriciteit beschikbaar. In Nederland kunnen we ons dit nauwelijks voorstellen. Nederland heeft een stabiel systeem voor elektriciteitsproductie en -distributie, maar dit zou wel eens kunnen veranderen….


Kostbaar voor de klant


Het huidige systeem kent ook nadelen. Niet alleen is de capaciteit van het net gebaseerd op piekcapaciteit, maar ook de tarieven. Dat wringt vooral voor grootafnemers, bijvoorbeeld in de tuinbouw. Ook voor de elektriciteitsproducenten zelf heeft het huidige systeem nadelen. Flexibel inspelen op de vraag kan bijna niet; er zou een hele centrale in of buiten gebruik moeten worden gesteld.

Nieuwe ontwikkeling: gedistribueerde energieproductie

Het massale gebruik van zonnepanelen heeft de urgentie van veranderingen in het netwerk versneld. Dankzij de salderingsregeling kunnen bezitters van zonnepanelen niet-gebruikte elektriciteit doorleveren aan het net. Dit gebeurt vooral in perioden overdag als de zon schijnt en het elektriciteitsverbruik laag is. Overbelasting van het net kan het gevolg hiervan zijn. Het omgekeerde kan ook, bijvoorbeeld in de avonduren als het licht aangaat, er gekookt wordt en elektrische auto’s worden opgeladen. Een oplossing is uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnet, wat echter tientallen jaren duurt en miljarden kost.


Smart grid lost problemen in een klap op


Gelukkig is er een oplossing van een heel andere aard, het smart grid. Hiervoor zijn geen zwaardere kabels nodig, maar in vooral meet- en regelapparatuur en innovatieve software.

Een smart grid overbrugt verschillen tussen vraag en aanbod. Dit gebeurt met digitale stuursignalen. Doordat de (groothandels)prijs van elektriciteit afhankelijk is van vraag en aanbod, worden klanten gestimuleerd om hun capaciteitsbehoefte aan het aanbod van elektriciteit. Dit kan volledig automatisch gebeuren. De enige voorwaarde is wel dat er iets te schuiven valt en hiervoor is in eerste instantie een uitbreiding van de opslagcapaciteit nodig. Overdag accu’s van elektrische auto’s opladen thuis of op de werkplek helpt al. Bedrijven en particulieren breiden ook op andere manieren hun opslagcapaciteit uit. Dit hoeft niet ieder voor zich te doen; het kan ook collectief. Een voorbeeld is de vorming van een groot (ondergronds) heetwaterreservoir, als onderdeel van wijkverwarming.

Zeker voor bedrijven

De pieken en dalen in de elektriciteitsbehoefte van bedrijven is vaak nog veel groter dan die van particulieren. Daarbij komt dat veel bedrijven op veel grotere schaal dan particulieren zelf stroom opwekken. Dat gebeurt ook met zonnepanelen, maar vooral met warmtekrachtkoppeling. Het Westland is een goed voorbeeld van bedrijven met een grote en variërende vraag naar energie, die ze deels zelf produceren. Plannen voor een smart grid leven hier dan ook al langer.

Flexibilisering van de vraag

Bedrijven, maar ook particulieren kunnen behalve door uitbreiding van opslagcapaciteit nog op veel meer manieren bijdragen aan een betere afstemming van vraag en aanbod. Veel bewoners zijn overdag niet thuis en ze zetten dan de (elektrische) verwarming of in de zomer de airconditioning op een lage stand. Er is in de VS geëxperimenteerd met een systeem van ‘pre-warming’ of ‘pre-cooling’. Dit wordt ruim voordat de bewoners thuiskomen ingeschakeld, gebruikmakend van goedkope elektriciteit. Het gevolg is dat de piekbelasting aanzienlijk daalt. Zo’n systeem heeft echter belangrijke implicaties.

Voorwaarde: coöperatief beheer

Mede dankzij de eigen productie en opslag van elektriciteit krijgt elk huishouden zijn eigen ‘mini grid’. De bijdrage daarvan aan de vereiste flexibiliteit is echter onvoldoende. Daarvoor is vereist dat een grotere groep afnemers (bedrijven en/of huishoudens) samenwerken in een energiecoöperatie. Een coöperatie kan stroom verkopen aan de elektriciteitsmaatschappij als deze duur (schaars) is en zo veel mogelijk stroom inkomen als deze goedkoop (ruim voorradig) is.

Er is echter nog een andere meer principiële reden. Een smart grid moet softwarematig kunnen ingrijpen ‘achter de meter’, bijvoorbeeld door het tijdstip te bepalen waarop ‘pre-warming’ en ‘pre-cooling’ wordt ingeschakeld. Maar ook door de beschikbare elektriciteit ‘eerlijk’ te verdelen in geval van extreem hoge vraag of een calamiteit. In een energiecoöperatie hebben alle betrokkenen zeggenschap over de regels achter de sturingsalgoritmen. Zonder de aanwezigheid van een coöperatie als ‘buffer’ tussen de gebruikers en de netbeheerder is hiervan geen sprake en ontstaat onmiddellijk een discussie over privacy.


Nog een hindernis

Een variabele elektriciteitsprijs mag in Nederland in principe niet. Hiervoor moet de Autoriteit Consument en Markt ontheffing toestaan. Gelukkig beseft dit instituut de waarde van flexibilisering van de productie en distributie van elektriciteit en verleent het in voorkomende gevallen deze ontheffing. Toen enkele weken geleden het (voorlopige) ontheffingsbesluit voor de oprichting van Smart Grid Westland bekend werd, kon de vlag uit en kon de eerste fase starten, bestaande uit de formele aanmelding van belanghebbende bedrijven.

Westland zet grote stappen

Smart Grid Westland wordt het eerst smart grid voor grootverbruikers op een openbaar net. Mede dankzij het pionierswerk van Westland Infra kan Smart Grid Westland gefaseerd worden opgebouwd, twee jaar nadat de eerste plannen werden gelanceerd. In de eerste fase is ruimte voor maximaal 25 deelnemers. Er wordt gestart met een smart grid voor elektriciteit. Voor de verdere toekomst staan ook netten voor gas, warmte en CO2 gepland.

Westland Infra Netbeheer werkt met diverse partijen samen (o.a. netbeheerders, leveranciers, klanten, brancheorganisatie en tuinbouw) om te onderzoeken of het Westlandse model ook landelijk toe te passen is.


Meer lezen van Herman van den Bosch? Bezoek dan zijn website. Hier verschijnen maandelijks nieuwe blogs van Van den Bosch over o.a. duurzaamheid en innovatie.